Brussel en Den Haag, neem ons vrijheden af!

Door: Thom van Duuren – 15 oktober 2020

Als liberale democraat met een fors wantrouwen jegens autoriteit en ‘sterke leiders’ had ik nooit gedacht dat ik dit ooit zou betogen. Toch zie ik in het huidige tijdsgewricht geen andere mogelijkheid; onze Europese en nationale overheid moeten met stevige hand gaan leiden en vrijheden inperken om de huidige crises het hoofd te kunnen bieden.

Twee dingen maakt het weifelende coronabeleid van het kabinet pijnlijk duidelijk: we hebben als eigenwijs volkje verdomd veel moeite met centraal gestuurd gezag. Maar bovenal blijkt dat motiveren, draagvlak creëren en een beroep doen op eigen verantwoordelijkheid niet voldoende is om een collectieve crisis een halt toe te roepen.

Decennialang neoliberaal beleid en politieke micromanaging hebben ons gevormd tot vrijheidsbeluste consumenten: de overheid faciliteert en staat garant maar dient verder op de achtergrond te blijven. Dit bracht ons enorme welvaart en ongekende vrijheid. Maar de prijs is onze bovengemiddelde bijdrage aan een mondiale klimaatcrisis van apocalyptische omvang. Goedbedoeld – en nuttig – zijn de talloze Europese, Haagse en particuliere initiatieven om ons met zachte hand de juiste richting op te duwen. Maar hiermee alleen gaan we het niet redden. Niet toevallig is Nederland wederom hekkensluiter in Europa wat betreft het aandeel duurzame energie.

Een Europese en nationale ‘green deal’ (de ambitie om klimaatneutraal te zijn in 2050) betekent ook dat we vrijheden zullen moeten opgeven zodat we op lange termijn überhaupt nog vrijheid hebben. Waar we nu verplicht mondkapjes dragen en thuis blijven, zouden we ook niet meer vanzelfsprekend in een vliegtuig moeten kunnen stappen. Bepaal bijvoorbeeld met een lotingssysteem wie een niet-noodzakelijke vlucht mag maken. Leg het onbeperkt produceren en consumeren van vlees aan
banden. Verplicht een gesloten kring bij de productie en recycling van grondstoffen. Pak de belachelijk grote vermogens van de allerrijksten aan. Ja, allemaal in de gebiedende wijs en ja, niet alleen bedrijven
en de rijksten maar ook de ‘gewone burger’ gaat het voelen.

Wat blijft staan is ons ongemak bij zoveel staat en Europa. Want kijk naar de (communistische) heilstaten van de 20e eeuw of het toenemende aantal regimes wereldwijd waar krachtige leiders de koers bepalen en hun volk onderdrukken. Betekent dit soms dat we gaan opereren volgens Chinees model? Niet noodzakelijkerwijs. We hebben effectief, duidelijk en transparant beleid nodig. Dus met een open en kritische besluitvormingsfase maar wél volgens een onomstreden koers. Met een sterke controlerende en rechterlijke macht maar wél opererend in overeenstemming met de noodsituatie waarin we verkeren. Dit levert een nieuw en voor ons onbekend politiek speelveld op, maar dat risico moeten we nemen. En uiteraard dienen we bepaalde vrijheden met hand en tand te blijven verdedigen: aan onze grondwettelijke gelijkwaardigheid mag niet getornd worden.

Dat een dergelijk politiek model wel degelijk kan werken bewijst het beleid van Franklin D. Roosevelt in de Verenigde Staten van de jaren ‘30 en ‘40. Geconfronteerd met een binnenlandse economische crisis en
later de Tweede Wereldoorlog schuwde deze president het niet om draconische maatregelen te nemen. Zo betaalden bedrijven in de door Roosevelt opgetuigde oorlogseconomie 70% winstbelasting en kende de hoogste belastingschijf een tarief van 94% (!) ten einde het grotere doel, vrijheid voor de VS en haar bondgenoten, te bereiken.

Een sterke Europees en nationaal beleid is onze enige kans om de klimaatcrisis onder controle te krijgen. Leuk wordt het niet, maar nodig is het – helaas – wel. Dat betekent minder vrijheid en een hele reeks ’rotmaatregelen’ die wij allemaal gaan voelen. Precies zoals we nu al ervaren in tijden van corona. Laten we ons er mentaal op voorbereiden en vooral niet vergeten dat we met een dergelijk offer onszelf maar
vooral de toekomstige generaties de vrijheid gunnen waar we zelf altijd van hebben kunnen genieten.
hebben kunnen genieten.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s